A-b-c
A
aberasyon: Sapınç. Işığın sonlu hıza sahip olması ve Yer’in dönme ve yörünge hareketleri nedeniyle yıldızların konumlarındaki görünür değişim.
açık küme: Galaktik küme. Belli bir şekilleri olmayan ve genelde galaktik düzlemde bulunan yıldız kümeleri.
açıklık: Teleskop, fotoğraf makinesi gibi optik araçlarda, ışığı toplayan ayna veya merceğin çapı
açıklık oranı: Optik araçlarda odak uzaklığının açıklığa oranı.
açısal çap: Bir gök cisminin, gerçek çapının uçlarını, gözlemciye birleştiren doğrular arasındaki açı
açısal hız: Dönen ya da gökyüzünde hareket eden bir cismin açısal konumundaki değişim miktarı.
açısal momentum: Bir eksen çevresinde dönen cismin birim zamanda eylemsizlik momenti ile bu cismin dönme açısal hızının çarpımı
açısal uzaklık: Gök yüzünde iki cismi gözlemciye birleştiren doğrular arasındaki açı
akan yıldız: Yer’in atmosferine girince sürtünmeden dolayı ısınarak akkor hâline gelen ve ardında bir ışık çizgisi bırakarak geçen meteor.
akı: Birim yüzeyden, birim zamanda geçen enerji miktarı.
alan kanunu: İkinci Kepler Kanunu.
albedo: (Aklık, Aklık derecesi): Bir cismin ışığı yansıtma gücü; cismin yansıttığı ışınımın, aldığı ışınıma oranı.
Almanak (Gökgünlüğü): Önemli gök cisimlerinin; yer, uzaklık, parlaklık vb. değerlerini, her yıl, bir yıl boyunca, hergün için veren kaynak kitap.
alt geçiş: Gökcisimlerinin, meridyenden iki geçişinden ufuk yüksekliği düşük olanı.
alt kavuşum: iç gezegenlerin ve Ay’ın, Güneş-Gezegen-Yer olmak üzere, aynı doğru üzerinde bulunma durumu.
anakol: Yıldızların, sıcaklık- ışınım gücü grafiğinde oluşturduğu temel kol.
artık yıl: Her dört yılda bir, 366 gün alınan yıl. Bu yılda Şubat ayı 29 çeker.
asteroid kuşağı: Asteroidlerin çoğunun bulunduğu Mars ile Jüpiter yörüngeleri arasındaki kuşak.
asteroid: Küçük gezegen.
astronomik birim: bkz. Gök birimi
atmosfer: Bir gezegeni saran gaz katmanı veya bir yıldızın görünen üst katmanları. atmosferik kırılma: Yer atmosferinde yer yüzüne yaklaştıkça yoğunluğun artması nedeniyle gök cisimlerinden gelen ışığın kırılarak yön değiştirmesi.Atmosferik kırılma sonucu gök cisimleri daha büyük ufuk yüksekliğinde gözlenir.
atmosferik kızarma: Atmosferden geçen, bir gök cismine ait ışığın mavi dalga boylarının daha fazla saçılması sonucu kalan kırmızı dalga boylu ışınım nedeniyle gök cisminin daha kırmızı görünmesi.
atmosferik soğurma: Atmosferden geçen ışığın maddeyle etkileşmesi sonucu zayıflaması.
ay: Seçilen yıl tanımına göre, yılın 12 de biri.
aydınlatma gücü: bkz. Işınım gücü.
ay takvimi: Ay’ın gök yüzünde görünen hareketine ve evrelerine göre düzenlenen takvim.
ayakucu (nadir): Çekül doğrultusunun gök küresini altta deldiği nokta.
aynalı teleskop: Yansıtmalı teleskop; Objektifi ayna olan teleskop.
ayırma gücü: Bir teleskopun yakın yıldızları ayırma gücü, veya gök cisimlerinin ince detaylarını görme yeteneği.
azimut: Bir gök cisminden geçen düşey daire ile gözlemcinin meridyen dairesi arasındaki açı. Ufuk düzleminde kuzey veya güney noktasından başlıyarak saat yönünde ölçülür.
B
başucu (zenit): Çekül doğrultusunun gök küresini üstte deldiği nokta.
batmayan yıldız: Günlük hareketinde ufkun altına inmeyen yıldız.
bolometrik parlaklık: Bir gök cisminin tüm dalgaboylarında kadir biriminde ölçülen parlaklığı.
bolometrik ışınım gücü: bkz. ışınım gücü.
boylam: Bir küre üzerindeki herhangi bir noktanın , başlangıç dairesinden açısal uzaklığı. Boylamın adı, seçilen temel düzleme göre değişir, örnek: Coğrafya boylamı, ekliptik boylam.
bölge zamanı: Zaman bölgeleYine ait ortalama zaman. Greehvvich’in boylam çizgisi sıfır saat dilimine denk gelir. Türkiye Greenvvich’ten 2sa geri olan -2sa çizgisindeki ortalama zamanı kullanır.
bulgurlanma: Granülasyon; Güneş’in fotosferinde konveksiyonun neden olduğu yapı.
burçlar: bkz. Zodyak büyük daire: Bir kürenin merkezinden geçen düzlemle, bu kürenin arakesiti olan
daire.
C
Chandrasekhar limiti: Bir beyazcüce yıldız için maksimum kütle (1.4 Güneş kütlesi).
Ç
çekim kuvveti: bkz. kütlesel çekim. çevren: Ufuk düzlemi.